انرم
طیف لیکرت یا Likert scale برای اندازهگیری دیدگاه، احساس، قضاوت و به طور کلی موضوعاتی که قابل مشاهده نیستند اما بر رفتار اشخاص اثرگذارند، به کار میرود.
سوالات لیکرت با گزینههای سهتایی، پنجتایی، هفتتایی تا سیتایی طراحی میشوند.
زمانیکه از مشتری درباره میزان رضایتش از بستهبندی سفارش میپرسید، او ممکن است بسیار راضی، راضی، ناراضی یا بسیار ناراضی باشد یا حتی نظر مشخصی نداشته باشد (دیدگاه میانه یا خنثی) اینجاست که ارائهی بازهای از انواع پاسخها برای بازتاب همهی دیدگاهها کارآمد به نظر میرسد. درواقع، سوالهای لیکرت به تمامی مخاطبان امکان ابراز عقیده میدهند.
در شکلدهی فرهنگ سازمانی و هدایت منابع انسانی نیز این نوع پرسشها بسیار رایج هستند. برای مثال، در پرسشنامههای نبض کارکنان یا بررسی تعلق خاطر اعضای سازمان، دیدگاه آنها در مورد محیط کاری، ارتباطشان با مدیر و مواردی از این قبیل پرسیده میشود. کارکنان ممکن است با گزارههای مطرحشده یا تصمیمات شما کاملاً موافق، موافق، بدون نظر، مخالف یا به شدت مخالف باشند. در چنین مواردی، سوالات لیکرت، به شما کمک میکنند دیدگاه و عقاید دقیق پاسخدهندهها را جویا شوید.
در پرسشنامهها و نظرسنجیهای حوزههای بازاریابی، مدیریت، منابع انسانی، روانشناسی و علوم اجتماعی، سنجش عقیده و نظر پاسخدهندهها عموماً با استفاده از مقیاس لیکرت میسر است.
انواع سوالات طیف لیکرت کدامند؟
اولین موضوعی که در ارتباط با طراحی پرسشهای لیکرت مطرح میشود، نوع سوالات است.
انتخاب مقیاس عددی به سوالی که پرسیده میشود یا گزارهی مورد بررسی، وابسته است. اگر برای پاسخ به این سوال یا گزاره، به بازهای مثبت تا منفی نیاز است، طیف لیکرت دوقطبی گزینهی مناسبی است.
به مفاهیم یا گزارههایی که با دو قطب مثبت تا منفی قابل توصیف هستند، مفاهیم دوقطبی یا دوسویه (Bipolar) گفته میشود. دو طرف این بازه یا همان دو قطب، مفاهیمی کاملاً مخالف یکدیگر را نشان میدهد و مقیاس خنثی یا صفر در وسط بازه قرار میگیرد.
در پرسشنامههای روانشناسی یا نظرسنجیهای منابع انسانی مانند ارزیابی ۳۶۰ درجه این نوع سوالات رایج هستند. چرا که در این پرسشنامهها، شما باید میزان موافقت خود را با یک گزاره مشخص کنید. برای مثال، شما ممکن است با گزارهی «محیط کاری من از امنیت و بهداشت کامل برخوردار است»، بسیار موافق باشید، موافق باشید، کمی موافق باشید، نظری نداشته باشید، کمی مخالف باشید، مخالف باشید یا به شدت مخالف باشید. موافقت و مخالفت در چنین حالتی در دو طرف طیف قرار میگیرند.
اگر سوال موردنظرشما وجود یا عدموجود مفهومی را مورد بررسی قرار دهد، طیف پاسخ در بازهی صفر تا مثبت یا صفر تا منفی تعریف میشود. برای مثال زمانیکه قصد دارید اثربخشی یک فرایند را بسنجید، پاسخهای شما در بازه عدم اثربخشی تا بسیار اثربخش قرار میگیرند. در این مثال، اثربخشی نمیتواند مقدار منفی داشته باشد. یک فرایند یا بسیار اثربخش است یا اثربخشی ندارد. به مفاهیم یا گزارههایی که با یک قطب توصیف میشوند، مفاهیم یکسویه یا تکقطبی (Unipolar) میگویند.
معماری